Dziś w kraju i na świecie (niedziela, 8 lutego)

301 lat temu (1725) zmarł car Piotr I Wielki, twórca potęgi Rosji, m.in. kosztem Polski, do której wprowadził wojsko i narzucił nieformalny protektorat.

213 lat temu (1813) po klęsce Napoleona w wyprawie na Moskwę wojska rosyjskie zajęły Warszawę.

163 lata temu (1863) w Petersburgu zawarto rosyjsko-pruski układ współpracy ws. zwalczania powstania w Królestwie Polskim, tzw. konwencja Alvenslebena.

159 lat temu (1867) w wyniku przeprowadzonej reformy konstytucyjnej ustanowiona została dualistyczna monarchia Austro-Węgier.

86 lat temu (1940) ukazało się niemieckie zarządzenie dotyczące utworzenia w Łodzi getta.

75 lat temu (1951) w więzieniu na Mokotowie odbyła się egzekucja czterech skazanych przez warszawski sąd byłych członków dowództwa Okręgu Wileńskiego AK. Straceni zostali Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”, Antoni Olechnowicz, Henryk Borowski i Lucjan Minkiewicz.

69 lat temu (1957) w Nowym Jorku podpisano polsko-japoński układ o zakończeniu stanu wojny i nawiązaniu stosunków dyplomatycznych.

44 lata temu (1982) po prawie dwóch miesiącach przerwy spowodowanej wprowadzeniem stanu wojennego wznowiono zajęcia na wyższych uczelniach.

16 lat temu (2010) W Warszawie zmarł prof. Krzysztof Skubiszewski, pierwszy minister spraw zagranicznych po upadku PRL (w latach 1989-1993).

ZAGRANICA

Dziś druga tura wyborów prezydenckich w Portugalii. O urząd szefa państwa walczą Antonio Jose Seguro z Partii Socjalistycznej (PS) oraz lider prawicowopopulistycznej partii Chega Andre Ventura. W pierwszej turze 18 stycznia Seguro poparło 31,1 proc. głosujących, a Venturę – 23,5 proc. Według przedwyborczych sondaży w głosowaniu zwycięży Seguro z prognozowanym poparciem ok. 70 proc. wyborców.

#

Mieszkańcy Tajlandii zagłosują w przedterminowych wyborach parlamentarnych, w których wybiorą 500 deputowanych, oraz w referendum, w którym zdecydują, czy parlament będzie mógł rozpocząć prace nad nową konstytucją, by zastąpiła obecną, narzuconą przez wojsko po zamachu stanu w 2014 r. Lokale wyborcze będą otwarte w godz. 8-17 (2-11 czasu polskiego).

Wybory są postrzegane jako kolejna odsłona walki o władzę między obozem prodemokratycznym a konserwatywnym establishmentem. Premier Anutin Charnvirakul rozwiązał parlament w grudniu, licząc na wzrost poparcia dzięki nacjonalistycznej retoryce w obliczu sporu granicznego z Kambodżą. Mimo to liderem sondaży pozostaje Partia Ludowa – polityczna spadkobierczyni ugrupowania Move Forward, które wygrało wybory w 2023 r., ale nie objęło władzy z powodu blokady ze strony mianowanego przez wojsko, konserwatywnego Senatu oraz decyzji Trybunału Konstytucyjnego, który rozwiązał partię.

#

W Japonii przedterminowe wybory parlamentarne do niższej izby parlamentu, Izby Reprezentantów. To pierwszy test polityczny dla rządu liderki Partii Liberalno-Demokratycznej (PLD) Sanae Takaichi, która objęła władzę trzy miesiące temu. PLD współpracuje z prawicową Japońską Partią Innowacji (JPI); przed rozwiązaniem parlamentu PLD miała 198 mandatów, a JPI – 34. Takaichi zapowiedziała dymisję w przypadku braku większości. Sondaże przedwyborcze sugerują, że PLD ma szansę na odzyskanie samodzielnej większości, którą utraciło w 2024 r. Wyborcy wyłonią 289 deputowanych Izby Reprezentantów w okręgach jednomandatowych oraz 176 z list proporcjonalnych. Lokale wyborcze będą otwarte w godz. 7-20 czasu lokalnego (godz. 23-12 w nocy z soboty na niedzielę czasu polskiego).

#

W Republice Serbskiej, większościowo serbskiej części autonomicznej Bośni i Hercegowiny, częściowe powtórzenie wyborów prezydenckich. Głosowanie zostanie powtórzone w ok. 6 proc. lokali, gdzie podczas wyborów 23 listopada 2025 r. komisja wyborcza BiH stwierdziła znaczące nieprawidłowości. Opozycja twierdzi, że doszło do fałszerstw. Według wyników z listopada w wyborach niewielką przewagą wygrał Sinisza Karan, kandydat wspierany przez usuniętego z urzędu prezydenta RS o poglądach separatystycznych Milorada Dodika.

SPORT

W igrzyskach olimpijskich we Włoszech polscy sportowcy staną przed realną szansę o pierwszy medal. Spore nadzieje można wiązać ze startem snowboardzistów w slalomie gigancie równoległym w Livingo. Wśród kobiet jedną z kandydatek do podium będzie Aleksandra Król-Walas, która w tym sezonie trzykrotnie stanęła na podium zawodów Pucharu Świata i ma w dorobku dwa medale mistrzostw globu. Wśród mężczyzn o wysoką pozycję powalczy mistrz świata z 2023 roku Oskar Kwiatkowski. Biało-czerwoni wystąpią jeszcze m.in. w biathlonowej sztafecie mieszanej 4x6 km. W sumie w niedzielę odbędzie się osiem konkurencji medalowych, m.in. zjazd kobiet w narciarstwie alpejskim, z udziałem słynnej Lindsey Vonn.

bch/ amac/